Võng dù, dây thừng, ví da tìm thấy dưới mộ tập thể 17 liệt sĩ
Lúc 6h sáng, nghi thức cúng xin phép khai quật được tổ chức tại vị trí mộ ở thôn Gò Cao, xã Thu Bồn (xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam cũ).
Ông Võ Đình Thế, người đã cất bốc, chôn cất, lo hương khói cho 17 hài cốt liệt sĩ từ năm 1988 đến nay đã được mời tham gia công việc cúng xin, dự toàn bộ quá trình cất bốc.
Trước khi quy tập, qua nhiều thông tin đối soát và từ lời thuật của ông Võ Đình Thế, nhiều thông tin cho rằng khả năng mộ tập thể sẽ còn ít di vật, xương, răng vì mộ qua nhiều lần cất bốc, di chuyển tới các vị trí.
Tuy nhiên lúc 8h sáng, khi nắp mộ được mở ra, qua từng lớp đất phủ phía trên, bộ đội tìm thấy dây dù, vải võng, ví da, bàn chải… được chôn theo các liệt sĩ.
Các di vật này trùng khớp với lời kể của ông Võ Đình Thế - người đã trực tiếp cất bốc lần đầu, mai táng các anh hùng liệt sĩ.
Theo ông Thế, năm 1988 khi thấy 17 hài cốt này lộ ra ở công trình xây dựng, ông cùng một vài người gần đó tự nguyện cất bốc.
Khi đó, dưới hố chôn có nhiều dép cao su, súng, võng dù… Đặc biệt, phần xương tay của các liệt sĩ vẫn còn nguyên dây dù buộc trong tư thế bị trói.
Tại hội thảo làm rõ lai lịch 17 hài cốt này, ông Trần Phước Sảo, cựu chiến binh, người từng tham gia đánh tại chiến trường Hiệp Đức (nơi có 17 hài cốt liệt sĩ), cho biết qua nhiều lần tiếp xúc với các nhân chứng, người dân kể rằng năm 1970 sau khi bộ đội đặc công hy sinh, lính đối phương bắt người dân vào thu gom thi thể rồi trói tay, dùng cây gỗ để xuyên qua kẽ hai bàn tay cõng về hố chôn tập thể.
Chi tiết "các sợi dây dù bị trói" này từ ông Sảo là nút thắt quan trọng, góp phần làm rõ và khẳng định danh tính 17 hài cốt mà ông Võ Đình Thế chôn cất, lo hương khói.
17 hài cốt liệt sĩ được phát hiện từ đâu?
Sau hàng chục năm làm việc nghĩa với tất cả tình cảm thiêng liêng, sáng 15-9, khi trở về từ TP.HCM để chứng kiến bộ đội cất bốc 17 anh hùng liệt sĩ, ông Võ Đình Thế - doanh nhân tại TP.HCM, quê ở xã Thu Bồn, TP Đà Nẵng - nói trong niềm vui: "Tôi được như ngày hôm nay cũng nhờ ân nghĩa, sự che chở của các liệt sĩ.
Tôi rất mừng, thấy lòng nhẹ hẳn vì các anh được công nhận liệt sĩ, được Nhà nước đưa về với đồng đội ở Nghĩa trang liệt sĩ xã Hiệp Đức".
Quá trình xác minh, tra soát hồ sơ để dẫn tới lễ cất bốc sáng 15-9 cũng không dễ dàng, có lúc tưởng chừng như bế tắc vì nhiều nguyên do.
Câu chuyện bắt đầu từ ông Nguyễn Tiến Đãi - cựu chiến binh, nguyên cán bộ Ban Tác chiến Quân khu 5.
Ông Đãi là người dành những năm tháng về hưu để tìm đồng đội, qua nhiều nguồn ông biết ở Hiệp Đức từng có mộ tập thể chôn cất các liệt sĩ.
Tình cờ đọc những dòng tâm sự của ông Võ Đình Thế kể nỗi day dứt, mong mỏi được công nhận là liệt sĩ cho 17 bộ hài cốt mà mình tìm thấy, chôn cất từ thời điểm đi bộ đội nghĩa vụ năm 1988 ở Hiệp Đức, ông Đãi âm thầm xác minh và gửi hồ sơ lên Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng.
Tuy nhiên vì nhiều lý do, hồ sơ qua nhiều kênh. Sau khi lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng trực tiếp nắm vụ việc, một đội xử lý thông tin, đối soát nhân chứng được lệnh cấp tốc lên đường. Chỉ trong 3 ngày, những thông tin dần lộ ra.
Tại buổi hội thảo về mộ tập thể mà ông Võ Đình Thế chôn cất, các nhân chứng, cựu chiến binh cung cấp nhiều thông tin giá trị.
Gần như chắc chắn 17 hài cốt được ông Thế chôn cất ở nghĩa trang gia tộc, lo hương khói lâu nay là mộ liệt sĩ của bộ đội đặc công Sư đoàn 2, Quân khu 5.
Hồ sơ được tiếp tục xử lý qua nhiều đơn vị. Chiều 8-9, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Anh Tuấn đã ký kết luận, khẳng định mộ do ông Võ Đình Thế (xã Thu Bồn) chôn cất năm 1988 là mộ liệt sĩ.
Theo kế hoạch, sau khi cất bốc ở xã Thu Bồn, các hài cốt liệt sĩ sẽ được đưa về xã Hiệp Đức. Hài cốt 17 liệt sĩ tiếp tục được nằm trong mộ tập thể, được đầu tư xây dựng trang trọng, đặt trong nghĩa trang liệt sĩ, trên bia sẽ ghi là liệt sĩ của Sư đoàn 2 hy sinh năm 1970 tại huyện Hiệp Đức (cũ).
Ngày 17-9, lễ truy điệu, an táng các liệt sĩ sẽ được chính quyền tổ chức ở xã Hiệp Đức.
Người đứng ra chôn cất, lo hương khói 17 liệt sĩ lâu nay
Kể lại câu chuyện của mình, ông Võ Đình Thế cho biết năm 1988 khi đang đi bộ đội nghĩa vụ ở Hiệp Đức, ông thấy xe ủi làm công trường cào đất và lộ ra 17 bộ hài cốt. Sau khi báo cơ quan chức năng, ông cùng một vài người đứng ra cất bốc, chôn ở khu đất gần đó.
Ít năm sau, khi đang làm ăn ở TP.HCM, ông Thế được người ở Hiệp Đức yêu cầu về di dời mộ qua nơi khác. Sau khi xin phép địa phương ở xã Thu Bồn, ông bỏ tiền di chuyển mộ về chôn cất tươm tất, chăm lo hương khói từ đó đến nay.
Gia đình của ông nhận 17 liệt sĩ này là thân nhân, đều tổ chức lễ giỗ hằng năm. Nhà ông ở TP.HCM cũng có gian thờ riêng cho 17 liệt sĩ.
